W Tarnobrzegu

Czy Tarnobrzeg ma jeszcze elitę ?

Czy Tarnobrzeg ma jeszcze elitę ?

Czy Tarnobrzeg ma elitę? To wcale nie jest pytanie retoryczne. Czym i kim w przypadku Tarnobrzegu jest ta elita? Odpowiedź na pytanie czym jest elita w Tarnobrzegu łatwiej znaleźć niż odpowiedź kto do tej elity należy. Na pewno elita to ci, którzy rządzą w mieście lub mają na tę
władzę wpływ. To również ci, którzy kształtują poglądy mieszkańców na różne sprawy. Z kolei kogo dzisiaj zaliczyć do tej elity? Czy są to bogaci mieszkańcy miasta? Kryterium majątkowe może być mylące. Żeby rozstrzygnąć tę kwestię odwołajmy się do ustaleń naukowych.

INTELIGENCJA RZĄDZI
Socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego Tomasz Zarycki przedstawił koncepcję według której w Polsce od po transformacji ustrojowej rządzi inteligencja. Zarycki uważa, że siła inteligencji polega na przekazywaniu tradycji, pozycji społecznej i co szczególnie ważne, etosu następnym pokoleniom. Te zjawiska daje się zauważyć w Tarnobrzegu. W rodzinach, które zaliczylibyśmy do inteligenckich przykłada się szczególną wagę do ukończenia studiów przez dzieci i idącymi z tym w parze zabiegami o pozycję społeczną. Czy inteligencja wyczerpuje grupy społeczne, które można uznać za rządzące miastem? Wspominaliśmy już o kryterium majątkowym. Według Zaryckiego te osoby, które nie przywiązują wagi do grupowego etosu, a najważniejsze dla nich są szybki sukces zawodowy i szybkie dorobienie się, zaliczają się do klasy średniej. Czy w Tarnobrzegu jest klasa średnia? Na pewno tak. Czy przedstawiciele tej grupy zgłaszają chęć wpływania na życie miasta? Również na pewno tak. Trzeba się więc przyjrzeć i tarnobrzeskiej inteligencji, i klasie średniej oraz spróbować określić która grupa społeczna ma największy wpływ na polityczne, gospodarcze i społeczne życie miasta.

INTELIGENCJĄ TARNOBRZEG STAŁ
Tarnobrzeg ma stosunkowo długą tradycję miejską. Jednak trudno mówić o tym, że wykształciła się jakaś grupa społeczna, którą można byłoby nazwać mieszczaństwem. Miasto było za małe i gospodarczo zdominowane przez Tarnowskich z sąsiedniego Dzikowa. I tak było do czasów powstania zagłębia siarkowego. Wraz z jego rozwojem Tarnobrzeg zasiedliły i przekształciły pod każdym względem dwie grupy społeczne. Byli to robotnicy i inteligencja techniczna. Zwłaszcza tej drugiej grupie zawdzięcza Tarnobrzeg rozwój społeczny i kulturalny. Technicy i inżynierowie, ale także ekonomiści i prawnicy do których stopniowo dołączała rosnąca grupa nauczycieli, stworzyli z Tarnobrzega miasto tętniące życiem. Starsi mieszkańcy miasta pamiętają ile ciekawych i oryginalnych pomysłów i inicjatyw znalazło swoje miejsce w Tarnobrzegu. Rósł i rozwijał się kombinat siarkowy, rosło i rozwijało się miasto. Na pewno ówczesna tarnobrzeska miała swój etos i poczucie misji. Było nią przekształcenie prowincjonalnego ośrodka w nowoczesne i dobre do życia
miasto w oparciu o wielki przemysł.

INTELIGENCKA NOWA FALA I INTELIGENCKI REGRES
Tarnobrzeska inteligencja bardzo powiększyła się w połowie lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Wiązało się to z powstaniem województwa tarnobrzeskiego, co spowodowało napływ urzędników do różnych instytucji nowego województwa. I choć wielu urzędników dojeżdżało ze
Stalowej Woli i Sandomierza, to i tak jeżeli chodzi o liczbę inteligencji w stosunku do liczby mieszkańców Tarnobrzeg przewyższał pod tym względem takie stolice nowych województw jak Przemyśl czy Krosno. Na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych liczba rodzin inteligenckich w Tarnobrzegu wynosiła kilkanaście tysięcy. To bardzo duży potencjał, ale zwłaszcza w latach osiemdziesiątych nie przełożył się na dynamiczniejszy rozwój miasta. Można było odnieść wrażenie, że zamiast inteligencji, jako warstwy kierującej się etosem, powstała
biurokratyczna grupa, skoncentrowana na obronie swojej pozycji. Nie rozwinęło się to w jakiś jawny i głęboki konflikt, ale wielu zadawało sobie wtedy pytanie kto w hierarchii władzy ważniejszy; pierwszy sekretarz komitetu wojewódzkiego PZPR, wojewoda, czy może dyrektor
“Siarkopolu”? Przekładało się to na środowisko inteligencji tarnobrzeskiej i biorąc pod uwagę ogólną sytuację polityczną, nie służyło wzmacnianiu pozycji inteligencji jako grupie przewodzącej
społecznie.

CO DALEJ TARNOBRZESKI INTELIGENCIE ?
Transformacja ustrojowa, upadek “Siarkopolu” i w końcu utrata statusu województwa miały fatalny wpływ na pozycję i rolę tarnobrzeskiej inteligencji. Zmniejszyła się liczba rodzin inteligenckich. Z bardzo wielu takich rodzin dzieci wyjechały na studia i już nie wróciły do Tarnobrzega. W ten sposób został zachwiany podstawowy element z koncepcji Zaryckiego, że władza inteligencji opiera się na przekazywaniu następnym pokoleniom pozycji i etosu inteligenckiego. Dzisiaj inteligencja to głównie środowiska emeryckie. Coraz większa ilość inteligencji, głównie tej kiedyś najbardziej dynamicznej – siarkopolowej, w naturalny sposób odchodzi.

W Tarnobrzegu nie ma procesów rozwojowych, które przyciągałyby do miasta inteligencję. Można nawet zaryzykować stwierdzenie, że grupą bardziej dynamiczną stają się przedstawiciele klasy średniej, których dążenie do rozwoju Tarnobrzegu nie wynika z etosu lub poczucia misji, ale jest potrzebne do rozwoju ich biznesów. Te różnice dobrze obrazuje sprawa sprzedaży budynku po siedzibie Tarnobrzeskiej Agencji Rozwoju Regionalnego. W radzie miejskiej ściera się typowo inteligencki punkt widzenia, żeby budynku nie sprzedawać i żeby miasto go zagospodarowało z typowym punktem widzenia klasy średniej, czyli to powinno zarabiać i w ten sposób rozwijać miasto i najlepiej sprzedać prywatnemu inwestorowi. Co wygra, zobaczymy. Zobaczymy również czy w Tarnobrzegu inteligencja ma jeszcze jakąś istotną rolę do odegrania, bo trudno przyznać, że nadal niepodzielnie rządzi w Tarnobrzegu.

Weronika Przestój

2 komentarze

Komentarze

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

W Tarnobrzegu

Więcej w W Tarnobrzegu

Budowa obwodnicy Tarnobrzega oficjalnie rozpoczęta

rta24.eu5 marca 2021

Wirtualne Dni Otwarte PUZ 8-12 marca

rta24.eu5 marca 2021

Sytuacja hydrologiczna i meteorologiczna na naszym obszarze jest korzystna

rta24.eu3 marca 2021

Konkurs – Znów dobrze się czuję, gdy o bezpieczeństwie rymuję!

rta24.eu2 marca 2021

Atrakcyjna oferta sklepu rowerowego TIP-TOP Raty 0 %

rta24.eu1 marca 2021

Huta Stalowa Wola na rzecz walki z Covid-19

rta24.eu1 marca 2021

Rozpoczęto prace przy Centrum Wspinaczkowym w Tarnobrzegu

rta24.eu26 lutego 2021

Geoportal Miasta Tarnobrzega – utrudnienia z dostępnością

rta24.eu26 lutego 2021

#ekowyzwanie – “Rolnik” wyróżniony

rta24.eu25 lutego 2021